Thai ID / Phone / PromptPay (ตรวจเลขบัตร เบอร์ พร้อมเพย์)

Overview

ตรวจสอบ checksum ของเลขบัตรประชาชนไทย / เลขประจำตัวผู้เสียภาษี (13 หลัก), แปลงเบอร์โทรระหว่างรูป +66 กับ 0X, และสร้าง payload สำหรับ PromptPay QR (รูปแบบ EMVCo TLV). Algorithm and TLV layout follow the official Thai Revenue Department and ITMX PromptPay specifications.

When to use

• ตรวจ checksum เลขบัตรประชาชน 13 หลัก (citizen ID / individual tax ID share the same algorithm)
• Normalize เบอร์โทร: ผู้ใช้ป้อน +66 81 234 5678 แต่ระบบเก็บ 0812345678
• สร้าง QR สำหรับรับเงิน PromptPay จากเบอร์มือถือหรือเลขบัตรประชาชน
• DO NOT use for company tax IDs that follow non-standard formats, or for verifying that an ID belongs to a real person (checksum only proves format, not existence).

Example prompts

• "ตรวจเลขบัตร 1-1017-00230-70-X ให้หน่อย"
• "เบอร์ 081-234-5678 แปลงเป็น E.164 ให้ที"
• "สร้าง PromptPay QR เบอร์ 0812345678 จำนวน 250 บาท"

Quick reference

Function	ภาษาไทย	Returns
is_valid_thai_id(s)	ตรวจ checksum	bool
normalize_phone(s)	แปลงเป็น +66XXXXXXXXX	str
format_phone_thai(s)	แปลงเป็น 0XX-XXX-XXXX	str
build_promptpay_payload(target, amount?)	สร้าง QR payload	str

Thai ID checksum algorithm

ให้ตัวเลข 12 หลักแรก คูณด้วยน้ำหนัก [13,12,11,10,9,8,7,6,5,4,3,2] แล้วรวมกัน. นำผลรวม mod 11, เอา 11 ลบ, แล้ว mod 10 อีกครั้ง = check digit (หลักที่ 13).

Phone format rules

• หลังจาก strip เครื่องหมายเว้นวรรค - () แล้ว
• ขึ้นต้น +66, 66, หรือ 0 ถือว่าเทียบเท่ากัน
• มือถือ: 10 หลักรวม 0 (06, 08, 09 หลังจาก 0)
• บ้าน Bangkok: 9 หลักรวม 0 (เช่น 02-880-1234)

PromptPay TLV (key tags)

• 00 Payload Format Indicator 01
• 01 POI Method: 11 static / 12 dynamic (with amount)
• 29 Merchant Account Info → sub-tag 00 AID A000000677010111, sub-tag 01 phone (0066 + เบอร์, pad to 13 chars) or 02 national ID (13 digits)
• 53 Currency 764 (THB)
• 54 Amount (optional)
• 58 Country TH
• 63 CRC-16/CCITT-FALSE (uppercase 4-hex) over the entire payload including the 6304 tag/length prefix

Implementation

• Python: validate.py — python validate.py runs all self-tests
• TypeScript: validate.ts — npx tsx validate.ts runs all self-tests

เลขหลักแรกของบัตรประชาชน (First-digit prefix)

หลักแรกของเลข 13 หลักบอก ประเภท ของผู้ถือบัตรตามที่กรมการปกครอง (DOPA) กำหนด มี 8 ประเภทหลัก:

หลักแรก	ความหมาย (TH)	Meaning (EN)
1	สัญชาติไทย เกิดและแจ้งเกิดตามกำหนด ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2527	Thai citizen born ≥ 1 Jan 1984 with timely birth registration
2	สัญชาติไทย เกิดและแจ้งเกิดเกินกำหนด ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2527	Thai citizen born ≥ 1984 with late birth registration
3	สัญชาติไทย มีชื่อในทะเบียนบ้านก่อน 1 ม.ค. 2527	Thai citizen already in household registry before 1984
4	สัญชาติไทย ไม่มีชื่อในทะเบียนบ้านก่อน 1 ม.ค. 2527 (เพิ่มชื่อช่วงสำรวจ)	Thai citizen not in the initial pre-1984 registry
5	สัญชาติไทย เพิ่มชื่อเข้าทะเบียนบ้านภายหลัง (รวมแจ้งเกิดเกินกำหนดและกรณีกลับคืนสัญชาติ)	Thai citizen added to registry later (incl. late birth & re-recognition)
6	บุคคลที่เข้าเมืองโดยชอบด้วยกฎหมายชั่วคราว / ผู้พลัดถิ่น / ชนกลุ่มน้อย	Lawful temporary resident, displaced person, or ethnic minority awaiting status
7	บุตรของบุคคลประเภท 6 ที่เกิดในประเทศไทย	Children of category-6 persons, born in Thailand
8	บุคคลต่างด้าวที่ได้รับสัญชาติไทย / มีถิ่นที่อยู่ถาวร	Naturalized Thai citizen or permanent-residence holder

หมายเหตุ: หลักแรก 0 เคยใช้กับกรณีพิเศษบางอย่างในอดีต แต่พบได้น้อยมากในระบบปัจจุบัน. ใช้สำหรับงาน HR/KYC เพื่อเข้าใจ background ของผู้สมัคร — ห้าม ใช้หลักแรกเพียงอย่างเดียวเป็นเกณฑ์เลือกปฏิบัติ (เช่น ปฏิเสธรับสมัครงานเพราะหลักแรกไม่ใช่ 1–5) เพราะผิดทั้งกฎหมายแรงงานและไม่ตรงเจตนาของระบบเลขประจำตัว.

Slip QR (QR บนสลิปโอนเงิน)

แอปธนาคารไทยยุคใหม่ฝัง QR code ไว้บนสลิปโอนเงินทุกใบ เพื่อให้ผู้รับเงิน ยืนยันสลิปได้จริง แทนที่จะเชื่อภาพ JPG ที่อาจถูกตัดต่อ.

โครงสร้าง payload. เป็น EMVCo TLV (รูปแบบเดียวกับ PromptPay payment QR) แต่เป็น คนละ profile — เก็บข้อมูลธุรกรรมแทนข้อมูลผู้รับเงิน. ฟิลด์ทั่วไปที่อยู่ใน TLV ของสลิป:

• Payload format indicator + POI method (เช่นเดียวกับ PromptPay)
• รหัสธนาคารผู้ส่ง (sending bank ID, 3 หลักตามรหัส BOT)
• รหัสธนาคารผู้รับ (receiving bank ID)
• เลขอ้างอิงธุรกรรม (transaction reference ID — รหัสเฉพาะที่ธนาคารผู้ส่งออกให้)
• จำนวนเงิน, สกุลเงิน (764), country (TH)
• timestamp ของการโอน
• CRC-16/CCITT-FALSE ปิดท้าย

การยืนยัน. เมื่อสแกน QR บนสลิป แอปธนาคารจะดึง (sending_bank_id, transaction_ref_id) ออกจาก payload แล้วยิง API ของธนาคารผู้ออกสลิป (เช่น KBank Slip Verification API, SCB Slip Verify) เพื่อขอข้อมูลธุรกรรมจริงกลับมาเทียบ. ถ้าธนาคารตอบกลับว่า "ไม่พบธุรกรรม" หรือจำนวนเงินไม่ตรง = สลิปปลอม.

เหตุผลที่มี. กันการปลอมสลิปด้วยการแก้ภาพ — ภาพสลิปปลอมทำได้ง่ายมาก (แค่ Photoshop) แต่ QR ปลอมไม่ได้เพราะข้อมูลถูก validate ที่ฝั่ง server ของธนาคารผู้ออกสลิป ไม่ใช่ในตัว QR เอง. ผู้ค้ารายย่อยที่รับโอน PromptPay ควรสแกน QR บนสลิปลูกค้าก่อนปล่อยของ ไม่ใช่ดูแค่ภาพ.

Known gap. validate.py / validate.ts ในสกิลนี้ ไม่ parse slip QR — รองรับเฉพาะการ สร้าง PromptPay payment payload เท่านั้น. ถ้าต้องการ parse/verify สลิปจริง ใช้ไลบรารีเฉพาะทาง (เช่น slipverify, thanakan) ที่เรียก API ธนาคารผู้ออกสลิปได้.

Common mistakes

• Hardcoded fake fixtures. Don't paste a random 13-digit string and assume it passes. Build fixtures by computing the check digit from a 12-digit prefix.
• Forgetting the % 10 step. When total % 11 == 0, 11 - 0 = 11. Mod 10 yields 1, not 11.
• PromptPay CRC scope. The CRC is computed over the entire payload up to and including the literal "6304" tag+length, not just the body before tag 63.
• Phone digit count. Bangkok landlines are 9 digits (incl. leading 0); mobiles are 10. If you assume 10 always you'll mis-validate landlines.
• Tax ID vs corporate ID. Individual tax ID == citizen ID checksum. Juristic-person (company) tax IDs are a different 13-digit allocation but use the same checksum, so the same function validates both.
• Trusting the first digit as proof of nationality. หลักแรก = 1–5 บ่งบอกว่า ระบบทะเบียน จัดเป็นสัญชาติไทย ณ เวลาออกเลข — ไม่ใช่หลักฐานสัญชาติปัจจุบัน. ตรวจกับเอกสารจริง (บัตรประชาชน, ทะเบียนบ้าน) เสมอ. และอย่าใช้หลักแรกเป็นเงื่อนไขกรองผู้สมัคร — ผิดเจตนาและอาจเข้าข่ายเลือกปฏิบัติ.
• Accepting a slip JPG as payment proof without QR verification. ภาพสลิปปลอมง่ายมาก. ถ้ารับโอนเงินจริงจัง ต้องสแกน QR บนสลิปแล้วให้แอปธนาคาร verify กับ server ของธนาคารผู้ออก — อย่าเชื่อแค่ตัวเลขในรูป.